Hangi sorunu çözüyoruz?
Bir makine durduğunda bunu operatör fark edene kadar üretim zaten kaybedilmiştir. Soğuk hava deposundaki sıcaklık sapması sabah vardiyasında öğrenilirse ürün çoktan bozulmuştur.
Bu sorunların çoğunda sensör zaten vardır. Eksik olan; verinin güvenli biçimde toplanması, saklanması, doğru eşiklerle yorumlanması ve doğru kişiye zamanında ulaşmasıdır.
IoT projeleri ayrıca iki dünyanın arasında kalır: elektronik ekip yazılımı, yazılım ekibi sahadaki cihazı tam bilmez. Yazılım ve elektronik deneyimimiz bu iki tarafı aynı masada toplar.
Ne yapıyoruz?
Cihaz haberleşme katmanı
Gömülü yazılımla konuşan katmanı MQTT, Modbus RTU/TCP, BLE, LoRaWAN, OPC UA veya seri protokollerle kurarız. Mevcut PLC, enerji analizörü veya sensörünüz bu protokollerden birini destekliyorsa çoğu durumda donanım değiştirmeden başlanabilir.
Gerçek zamanlı izleme panelleri
Anlık değerler, geçmiş grafikler, harita üzerinde cihaz konumu ve durum renkleri. Panel, operatörün bir bakışta sorunlu cihazı görebileceği şekilde tasarlanır; teknik ekip için ayrıntılı ekranlar ayrıca bulunur.
Uzaktan cihaz yönetimi
Cihaz yapılandırmasını değiştirme, komut gönderme, yeniden başlatma ve uzaktan yazılım güncelleme (OTA). Her komut kimin tarafından, ne zaman gönderildiğiyle birlikte kayıt altına alınır.
Alarm ve uyarı kuralları
Eşik aşımı, değişim hızı, bağlantı kopması ve cihaz arızası için kurallar. Uyarılar e-posta, SMS veya mobil bildirimle iletilir; nöbetçi kişi ve tekrar sıklığı tanımlanabilir.
Şarj istasyonu yönetimi (OCPP)
Elektrikli araç şarj istasyonları için OCPP 1.6 ve 2.0.1 uyumlu merkezi sistem: istasyon kaydı, şarj oturumu, enerji ölçümü, tarife ve ödeme. Sürücü tarafı için mobil uygulama de aynı sisteme bağlanır.
Endüstriyel IoT
Üretim hattında makine durum takibi ve OEE (genel ekipman etkinliği) hesabı, enerji tüketim izleme, soğuk zincir ve akıllı tarım senaryoları. Toplanan veri isterseniz ERP veya üretim takip yazılımınıza aktarılır.
Mimari nasıl kurulur?
- Cihaz veya ağ geçidi: Sahadaki cihaz veriyi doğrudan ya da bir ağ geçidi (gateway) üzerinden, şifreli bağlantıyla gönderir.
- Mesaj karşılama: MQTT aracısı (broker) veya OCPP sunucusu veriyi alır, cihaz kimliğini doğrular ve kuyruğa yazar.
- Saklama: Ölçümler zaman serisi veritabanına (TimescaleDB, InfluxDB) yazılır; ham veri ile özet veri ayrı saklama sürelerine sahiptir.
- Kural motoru: Eşikler ve kurallar sürekli değerlendirilir, alarm üretilir, gerektiğinde cihaza otomatik komut gönderilir.
- Panel ve API: Veri kullanıcılara panel üzerinden, diğer sistemlerinize ise belgelenmiş bir API ile sunulur.
Bağlantı koptuğunda cihazın veriyi yerelde biriktirip sonra göndermesi, saat farklarının düzeltilmesi ve aynı ölçümün iki kez yazılmaması gibi ayrıntılar tasarımın başından ele alınır. Sahadaki projelerin çoğu bu ayrıntılarda zorlanır.
Hangi protokol, hangi durumda?
Protokol seçimi; cihazın ne desteklediğine, mesafeye, enerji kaynağına ve veri sıklığına göre yapılır. Aşağıdaki tablo ilk değerlendirme içindir; kesin karar saha keşfinde verilir.
| Protokol | Tipik kullanım | Güçlü yanı | Dikkat edilecek nokta |
|---|---|---|---|
| MQTT | İnternete bağlı sensör ve ağ geçitleri | Hafif, yayınla-abone ol modeli, çok sayıda cihaza ölçeklenir | Aracı (broker) güvenliği ve kimlik doğrulama baştan kurulmalı |
| Modbus RTU / TCP | PLC, enerji analizörü, sürücüler | Endüstride çok yaygın, çoğu cihazda hazır | Yerleşik şifreleme yok; ağ ayrımı ve ağ geçidi şart |
| OPC UA | Modern PLC ve SCADA sistemleri | Veri modeli ve güvenlik katmanı içerir | Yapılandırması daha ayrıntılı |
| LoRaWAN | Tarla, şantiye, geniş alanlar | Uzun menzil, düşük enerji, pille yıllarca çalışma | Düşük veri hızı; sık ölçüm için uygun değil |
| BLE | Yakın mesafe cihazlar, mobil uygulama ile eşleşme | Telefonla doğrudan bağlantı | Kısa menzil; sürekli izleme için ağ geçidi gerekir |
| OCPP | Elektrikli araç şarj istasyonları | Markadan bağımsız istasyon yönetimi | Sürüm (1.6 / 2.0.1) ve üretici farklılıkları test edilmeli |
Panelden karara: OEE örneği
Üretimde en çok sorulan soru "makineler ne kadar verimli çalışıyor?" sorusudur. OEE bu soruyu üç bileşenle cevaplar: kullanılabilirlik (planlanan sürenin ne kadarında makine çalıştı), performans (çalışırken ideal hızın ne kadarına ulaştı) ve kalite (üretilenlerin ne kadarı sağlam çıktı).
Üç oran çarpılarak OEE elde edilir. Bu hesabın güvenilir olması için duruşların otomatik toplanması, ideal çevrim süresinin ürün bazında tanımlanması ve fire verisinin aynı sisteme girilmesi gerekir; panelimiz bu üç veriyi tek yerde birleştirir.
OT ağ güvenliği
Üretim ağına (OT) bağlanan her yazılım, saldırganın ofis ağından makinelere ulaşabileceği yeni bir kapı açabilir. Bu yüzden güvenliği mimarinin parçası olarak kurarız.
- Saha ağı ile ofis ağı ayrılır; saha tarafından dışarıya yalnızca şifreli ve tek yönlü bağlantıya izin verilir.
- Her cihaz kendi kimlik bilgisiyle bağlanır; paylaşılan şifre kullanılmaz.
- Uzaktan komut yetkisi rol bazlıdır ve her komut kayıt altına alınır.
- Kurulum sonrası sistem sızma testinden geçirilir; bulgular canlıya alınmadan kapatılır.
Nasıl çalışıyoruz?
- Saha keşfi: Cihazları, kablolamayı, ağ durumunu ve mevcut yazılımları yerinde inceleriz. Cihazın hangi veriyi hangi protokolle verebildiğini masa başında değil sahada doğrularız.
- Pilot: Bir hat veya birkaç cihazla küçük bir pilot kurarız. Veri gerçekten akıyor mu, panel operatörün işine yarıyor mu, sahada görürüz.
- Ölçekleme: Pilotta öğrenilenlerle mimariyi kesinleştirir, kalan cihazları kademeli olarak bağlarız.
- Kural ve alarm ayarı: Eşikler ilk haftalarda gerçek veriye göre ayarlanır; gereksiz alarm, gerçek alarmın görülmemesine yol açar.
- Eğitim, dokümantasyon ve destek: Operatör ve bakım ekibine eğitim verir, cihaz ekleme rehberini teslim eder, 7/24 izleme ve bakım ile devam ederiz.
Örnek kullanım senaryoları
- Makine verimliliği: Pres ve CNC makinelerinin çalışma, duruş ve arıza süreleri otomatik toplanır; vardiya sonunda OEE raporu hazır olur, duruş nedenleri operatör tarafından tabletten işaretlenir.
- Soğuk zincir: Depo ve araç içi sıcaklık sensörleri izlenir; eşik aşıldığında sorumlu kişiye anında bildirim gider, denetim için sıcaklık geçmişi raporlanır.
- Enerji izleme: Enerji analizörlerinden okunan tüketim verisi hat ve makine bazında ayrıştırılır; boşta çalışan ekipman ve tepe tüketim saatleri görünür olur.
- Akıllı tarım: Toprak nemi ve hava sensörleri LoRaWAN ile uzak tarlalardan veri gönderir; sulama vanaları panel üzerinden veya kurala bağlı olarak açılıp kapanır.
- Şarj ağı işletmesi: Farklı markalardaki istasyonlar tek merkezden izlenir; arızalı istasyon otomatik tespit edilir, oturum ve enerji verisi faturalamaya aktarılır.
İlgili çalışmalarımız
Üreticy ile sahaya dağılmış cihazların harita, anlık değer, alarm ve enerji raporlarıyla tek panelden izlendiği bir cihaz yönetim platformu geliştirdik. Şarjlı Enerji projesinde ise istasyonlarla OCPP üzerinden haberleşen sistemi sürücü uygulamasıyla birlikte kurduk.
Fiyatı etkileyen faktörler
- Cihaz sayısı, veri gönderme sıklığı ve verinin ne kadar süre saklanacağı.
- Kullanılan protokoller ve mevcut cihazların ne kadar açık olduğu (belgelenmiş protokol mü, kapalı sistem mi).
- Ağ geçidi veya ek donanım ihtiyacı; sahada kablolama ve kurulum işi gerekip gerekmediği.
- Uzaktan komut ve OTA güncelleme gereksinimi.
- ERP, üretim takip veya faturalama sistemleriyle entegrasyon.
- Barındırma: bulut veya fabrika içi (on-premise) sunucu.
Kesin fiyatı saha keşfi ve pilot sonrasında vermek, iki tarafı da sürprizden korur. Pilot aşaması ayrı fiyatlanır ve sonuçları ölçekleme kararından önce sizinle paylaşılır.
Sık sorulan sorular
Mevcut cihazlarımızla çalışabilir misiniz?
Cihaz Modbus, MQTT, OPC UA, seri port veya belgelenmiş bir API sunuyorsa evet. Kapalı protokollerde önce cihaz üzerinde inceleme yapar, uygulanabilirliği ve alternatifleri raporlarız.
OT ağımızın güvenliği nasıl sağlanıyor?
Saha ağı ile ofis ağını ayıran, yalnızca dışa doğru şifreli bağlantıya izin veren bir mimari kurarız. Kurulum sonrası güvenlik testi yapılır ve bulgular kapatılmadan canlıya alınmaz.
Veriler nerede saklanıyor?
Tercihinize göre bulutta, Türkiye'deki bir veri merkezinde veya fabrikanızdaki sunucuda tutulur. Saklama süresi ve yedekleme politikası kapsam belgesinde yazılıdır.
İnternet kesilirse veri kaybolur mu?
Ağ geçidi veya cihaz, bağlantı kesildiğinde veriyi yerelde biriktirir ve bağlantı geldiğinde sırayla gönderir. Ne kadar süre biriktirilebileceği kullanılan donanıma bağlıdır ve tasarımda belirlenir.
Donanımı da siz mi sağlıyorsunuz?
Yazılım odaklı çalışıyoruz; ihtiyaç hâlinde uygun sensör, ağ geçidi ve haberleşme modülünü seçmenize yardım eder, tedarikçinizle birlikte çalışırız.
Farklı marka şarj istasyonlarını tek sistemde toplayabilir miyiz?
İstasyonlar OCPP 1.6 veya 2.0.1 destekliyorsa evet. Markaya özgü farklılıklar için uyumluluk testini pilot aşamasında yaparız.
Pilot neden gerekli?
Sahada cihazın gerçekte hangi veriyi verdiği, ağın nasıl davrandığı ve operatörün paneli nasıl kullandığı masa başında tam öngörülemez. Pilot, ölçekleme maliyetini doğru hesaplamanın en güvenli yoludur.